Ông nội từng là thợ mộc chạm trổ nổi tiếng ở làng Đông Khương. Đời làm thợ, ông được mời đến trùng tu và xây dựng mới nhiều công trình văn thánh, phủ, đình, nhà thờ tiền hiền… trong và ngoài tỉnh. Với tài nghệ của mình, ông đã được vua thưởng chức Chánh - chức này không phải làm quan của triều đình mà là Chánh Thưởng Nghệ. Kế tục sự nghiệp của ông nội mình, nghệ nhân Nguyễn Văn Tiếp ở thôn Đông Khương 1, xã Điện Phương (Điện Bàn) đã không phụ lòng tiền nhân, không chỉ gìn giữ lấy nghề mà còn biết phát huy, mở rộng phát triển đưa nghề mộc mỹ nghệ đi xa hơn…

Ngày trước thôn Đông Khương có tên làng Đông Yên, Chợ Củi, thuộc phủ Điện Bàn nằm cạnh nhánh sông Thu Bồn. Thời đó, làng Đông Yên nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống, đặc biệt là nghề mộc chạm trổ. Với lợi thế trên bến dưới thuyền, làng Đông Yên suốt cả ngày đêm luôn tấp nập kẻ buôn người bán, mang hàng đi muôn nơi. Không riêng gia đình ông nội Nguyễn Văn Tiếp làm nghề mộc chạm trổ mà trong làng còn có rất nhiều gia đình sống bằng nghề này. Nhưng với tài nghệ thiên phú về nghề chạm trổ, chỉ có ông nội của Nguyễn Văn Tiếp là được nhiều quan viên và địa chủ mời về trực tiếp thiết kế và giao cho xây dựng nhà cửa. Những ngôi nhà của các ông Xã Liên, ông Hương Nhu, ông Chánh Như (La Qua - phủ Điện Bàn) do chính ông nội trực tiếp chỉ đạo thợ làm. Về sau này, ông nội của Nguyễn Văn Tiếp còn được mời về các huyện Tiên Phước, Quế Sơn, rồi ra tận Nam Ô, Xuân Thiều để dựng nhà.

Nguyễn Văn Tiếp được ông nội truyền nghề khi vừa lên mười tuổi. Ban ngày học nghề, ban đêm ông dạy chữ Nho. Nhờ vậy, anh có vốn chữ Nho cũng kha khá. Anh Tiếp nhớ lại, tưởng như đời mình sẽ không còn lưu giữ được nghề mộc gia truyền bởi chiến tranh kéo dài, cả làng bỏ quê sơ tán. Đến khi đất nước hòa bình, trong những năm đầu kinh tế còn khó khăn, nghề mộc chạm trổ khó có đất sống. Vừa lập gia đình, Nguyễn Văn Tiếp cùng với vợ nhận 10 sào đất lúa, hoa màu làm lụng quanh năm để lo cái ăn trong gia đình. Giỏi về nghề nông nhưng thời kỳ đó, Nguyễn Văn Tiếp vẫn luôn trăn trở với suy nghĩ rằng, nghề nông không phải là con đường lâu dài của mình. Theo anh, làm sao khôi phục cái làng nghề của quê mình hồi sinh, đó mới là con đường lâu dài, thỏa ý nguyện của đời mình. Đầu năm 1980, ruộng vườn, kinh tế gia đình đều nhờ cậy vào vợ, anh quyết chí dựng xưởng để làm nghề mộc. Thời đó, kinh tế khó khăn, sản phẩm mộc chạm trổ thì cũng ít người đặt hàng. Với phương châm “Lấy công nuôi nghề, lấy nghề làm nghiệp” nhờ đó, cơ sở mộc chạm trổ vượt qua tháng ngày gian khó…


Những nghệ nhân tương lai đang ngày đêm học nghề tại cơ sở mộc của Nguyễn Văn Tiếp.

Nhìn vào các giải thưởng đã trao tặng cho nghệ nhân Nguyễn Văn Tiếp mới thấy giá trị lao động và sức sáng tạo không ngừng. Đó là, Sản phẩm tinh hoa Việt Nam 2003, Sản phẩm dự thi ấn tượng Quảng Nam 2003, Giải thưởng sáng tạo kiểu dáng sản phẩm GOLDEN V 2004-2005, Nghệ nhân làng nghề 2007 của Hiệp hội làng nghề Việt Nam phong tặng… Cùng với việc sản xuất nhiều mặt hàng mộc cao cấp, được chạm trổ tinh vi đẹp mắt, cung cấp cho khách hàng trong và ngoài nước, nghệ nhân Nguyễn Văn Tiếp còn đảm nhận phục chế ở nhiều ngôi chùa, nhà thờ, nhà cổ… trong và ngoài tỉnh. Sự đáng trân trọng ở anh là việc không ngừng sáng tạo nhằm biến khát vọng đổi đời cho nhiều con em lao động nghèo trong làng. Ngay khi đăng ký bản quyền xây dựng logo cho thương hiệu của cơ sở sản xuất mộc, Nguyễn Văn Tiếp luôn khắc một chữ “tâm”. Sống trên đời cần có chữ “tâm” và muốn sống được với nghề thì chữ “tâm” phải đặt lên hàng đầu. Từ ngày đầu khôi phục lại nghề đến nay, cơ sở mộc Nguyễn Văn Tiếp năm nào cũng nhận ba, bốn chục em theo học nghề. Nhiều em nhà nghèo, không có gạo ăn vẫn được theo học. Không nghề, anh đào tạo nghề. Thiếu ăn, gia đình lo ăn. Cái chính là mỗi học trò phải có ý chí, tâm nguyện theo đuổi với nghề hay không? Nguyễn Văn Tiếp không chỉ truyền thụ cho các em học nghề mà còn ân cần, chỉ bảo cho các em về nhân cách đạo đức của nghề. Theo anh, đào tạo các em ra nghề nhưng không “nghệ tinh” sẽ ảnh hưởng đến người thầy, mà còn “đạo đức” không ra gì sẽ tổn hại khôn lường danh tính của chính mình. Từ cái “lò” mộc chạm trổ của nghệ nhân Nguyễn Văn Tiếp, đến nay nhiều em trở thành thợ cả và đã dựng nên cơ nghiệp, làm ăn phát đạt.

Giờ đây, Nguyễn Văn Tiếp đã khẳng định được “cái thời” của nghề mộc chạm trổ gắn với du lịch. Trung bình mỗi tháng, cơ sở mộc của anh doanh thu trên 100 triệu đồng. Không dừng lại những gì đã đạt được, trong anh luôn ấp ủ với dự án tạo dựng làng nghề mộc Đông Yên gắn kết với phát triển du lịch. Hiện nay anh đang xúc tiến lập thủ tục xin chính quyền cho thuê 2.000m2 đất gần nhà để đầu tư xây dựng. Dự định, anh sẽ tiến hành xây dựng nhà trưng bày sản phẩm và hàng lưu niệm, khu truyền dạy nghề, khu hoàn thiện sản phẩm và khu tự thao tác cho khách du lịch… sẽ thu hút khách du lịch trong và ngoài nước tìm về với làng nghề.
(báo QNam)ĐẶNG HÙNG